جستجو

تماس با ما

جهت تماس با نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور دانشجویان ایرانی خارج از کشور از شماره تلفن های زیر استفاده نمایید :

 

021-66977001
021-66977002
021-66467700

درباره نهاد




براساس دستور رهبر معظم انقلاب اسلامي حضرت آيت ا... خامنه‌اي مدظله‌العالي در تاريخ 1385/4/7 براي تحقق اهداف مقدس جمهوري اسلامي در حوزه دانشجويان و استادان ايراني خارج از كشور، نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در اموردانشجويان ايراني خارج از كشور تشكيل شد.

هر چند قبل از اين رهبر معظم انقلاب اسلامي دو نفر از صاحبنظران را به عنوان نماينده خود در امور دانشجويان ايراني اروپا و آمريكا و امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه منصوب و سالهاي متمادي با دانشجويان از نزديك ارتباط داشته‌اند اما به دليل ضرورت سياستگذاري واحد، و پيگيري نظامند مسائل دانشجويان و بالا بودن حجم امور اجرايي اين مجموعه تشكيل شد كه برخي از اهداف آن به شرح ذيل مي‌باشد:

1-    توسعه و تعميق آگاهي‌ها و علائق اسلامي دانشجويان و تبيين ارزش‌هاي اسلامي.

2-    ايجاد و گسترش فضاي معنوي و اسلامي در بين دانشجويان و رشد فضائل اخلاقي.

3-    افزايش دانش و بينش سياسي در ميان دانشجويان.

4-    حمايت و هدايت فكري تشكلهاي اسلامي دانشجويي.

5-    پاسخ به شبهات و تقويت باورهاي ديني دانشجويان.

6-    فراهم نمودن زمينه‌هاي ارتباط علمي روحانيون با دانشجويان.

7-    افزايش تعلقات ملي و انقلابي دانشجويان.


اركان نهاد

عاليترين ركن نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور شوراي سياستگذاري نهاد است كه مهمترين وظيفه آن تصويب سياستها و خط مشي‌هاي ستاد و نظارت بر حسن اجراي مصوبات شورا مي‌باشد و اعضاي آن عبارتند از:

1-    معاون ارتباطات بين‌الملل دفتر مقام معظم رهبري (رئيس شورا)

2-    نمايندگان ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني خارج از كشور

3-    رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

4-    رئيس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاههاي كشور

5-    رئيس بنياد ملي نخبگان

6-   رئيس سازمان ملي جوانان

7-    دو نفر از شخصيت‌هاي برجسته و آشنا به مسائل دانشجويان خارج از كشور.

دومين و محوري‌ترين ركن نهاد، نمايندگان ولي فقيه هستند كه در حال حاضر حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر اژه‌اي نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني اروپا و حجت‌الاسلام والمسلمين آقاي نظام‌زاده، نماينده محترم ولي فقيه در امور دانشجويان ايراني آسيا و اقيانوسيه حضور دارند.

سومين ركن نهاد كه به عبارتي ركن تشكيلاتي، اجرايي نهاد مي باشد، دبيرخانه نمايندگي مقام معظم رهبري است، كه با هدايت نمايندگان مقام معظم رهبري وظيفه اجرايي كردن مصوبات شوراي سياستگزاري نهاد را بعهده دارد و توسط رئيس شورا منصوب مي‌شود. نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري داراي دو معاونت فرهنگي اجتماعي و پژوهشي اطلاع رساني است.


وظايف معاونت فرهنگي اجتماعي

1-    كمك به برگزاري همايش‌هاي فرهنگي و علمي

2-    اعزام سخنران براي جلسات و مناسبات

3-    اعزام مبلغ براي مناسبت‌هاي اسلامي و ملي.

4-    حمايت مادي و معنوي از فعاليت‌هاي تشكل‌ها و انجمن‌هاي علمي دانشجويي.

5-    شناسايي دانشجويان متدين و فعال فرهنگي و كمك به تحصيل آنان در خارج از كشور.

6-    تداوم ارتباط و حمايت از دانشجويان فارغ‌التحصيل جهت استفاده بهينه از تخصص آنان در كشور.

7-   ايجاد زمينه مشاركت دانشجويان در برنامه‌هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي سراسري دانشجويان از قبيل جشن‌هاي ازدواج دانشجويي، عمره دانشجويي، مسابقات قرآن و نهج‌البلاغه و ...

8-    زمينه سازي ارتباط دانشجويان جهان اسلام.

9-     برگزاري اردوهاي فرهنگي، سياسي و علمي براي دانشجويان و خانواده آنان.

10-   زمينه‌ سازي براي دانشجويان داراي انگيزه ديني براي انجام فعاليت‌هاي اسلامي

11-   ايجاد بسترهاي مناسب براي افزايش تعلقات ملي و انقلابي و روحيه خدمت به كشور.



وظايف معاونت پژوهشي و اطلاع رساني

1-    راه اندازي پايگاه اطلاع رساني ويژه دانشجويان ايراني خارج از كشور.

2-    راه اندازي نشريه ويژه دانشجويان خارج از كشور

3-    برگزاري همايش‌هاي تخصصي متناسب با نيازها با مشاركت دانشجويان.

4-    پاسخ به سوالات دانشجويان و ارايه مشاوره در زمينه‌هاي فرهنگي-سياسي- اعتقادي با استفاده از ابزارهاي مناسب از قبيل درج پاسخ در پايگاه اطلاع رساني با سيستم پاسخگويي آف/آن لاين، انتشار كتابچه‌هاي ويژه پرسش و پاسخ و ...

5-    انجام مطالعات استراتژيك، بنيادي، نياز سنجي و نگرش سنجي جامعه دانشجويي خارج از كشور

6-    انجام پژوهش‌هاي لازم و تامين محتوا براي فعاليت‌هاي تبليغي دانشجويان در خارج از كشور.

7-    شناسايي و تقدير و جذب دانشجويان نخبه خارج از كشور.

8-    بررسي اوضاع فرهنگي- اعتقادي و سياسي دانشجويان خارج از كشور.

9-    اطلاع رساني پيرامون پيشرفت‌هاي علمي كشور به دانشجويان خارج از كشور.

مهاجرت تحصیلی؛ پدیده‌ای جهان شمول00 نظر

مهاجرت تحصیلی؛ پدیده‌ای جهان شمول
بررسی سیاست کشورهای مختلف برای جلوگیری از پدیده فرار مغزها؛‌ ازانگلستان و چین گرفته تا هند.
و آغاز داستان مهاجرت نخبگان ایران

 

با فرا رسیدن عصر جهانی‌شدن ، متقاضیان تحصیلات تکمیلی نیز با سرعت چشم‌گیری به مرز کشور‌های مختلف هجوم بردند و با تب‌وتاب بسیاری، پاسپورت به‌دست در پی تحقق رویاهای شیرین سال‌های جوانی در کشورهای توسعه‌یافته می‌دویدند.

کمک‌هایی که دانشجویان خارجی به کشورهای میزبان، چه از نظر فرهنگی و چه از نظر اقتصادی، می‌کنند، بازیگران اصلی این حوزه را ترغیب به اجرای برنامه‌های متنوع برای تسهیل ورود دانشجویانِ خارج از مرزهایشان می‌گند. از جمله این اقدامات، اصلاحات اساسی در سیاست‌های مهاجرت و ویزا بود.

طبق آمار یونسکو امروزه نیز بازار بین‌المللی دانشجویی به یک منبع مهم درآمدی برای اقتصادهای محلی تبدیل شده ‌است و بسیاری از مؤسسات به درآمد حاصل از دانشجویان خارجی متکی هستند. 

دانشجویان بین‌المللی همچنین "ارزش پول" را بیشتر از شهروندان دائمی یک کشور توسعه یافته درک می‌کنند زیرا یافتن فرصت‌های شغلی در خارج از کشور دشوارتر می‌شود و از طرفی بسیاری از این دانشجویان از کشورهای توسعه ‌نیافته و یا در حال توسعه مهاجرت کرده‌اند که اختلاف رفاه فاحشی با محل اقامت کنونی‌شان دارند. 

تا دهه‌ی ۸۰ میلادی تحصیلات تکمیلی در بیشتر کشورهای دنیا به‌صورت رایگان ارائه می‌شد اما از این دهه بود که بسیاری از کشورها توان پرداخت یارانه آموزشی را از دست دادند. در این برهه انگلستان اولین کشوری بود که بحث پرداخت کمک ‌هزینه‌ی تحصیلی را برای دانشجویان خارجی (همان دانشجویان بین المللی) مطرح کرد. با گذشت زمان سایر کشورها، از جمله استرالیا، از این روند پیروی کردند.

مهاجران ایرانی

موفقیت‌های علمی و دستاوردهای تحقیقاتی جالب توجه دانشجویان ایرانی در ۵۰ الی ۶۰ سال اخیر، باعث شده ‌است تا مراکز علمی اروپا و آمریکا، به ایرانیان با استعداد، نگاه خاصی داشته ‌باشند و سالانه هزاران دانشجوی ایرانی را در مراکز خود پذیرش کنند.

آمار رسمی نشان می‌دهد که امروزه بیش از ۱ درصد تولید علم جهان در اختیار ایرانیان است و در برخی از صنایع مانند ساخت موشک، صنایع پتروشیمی و صنایع هسته‌ای، در فهرست ۵ تا ۱۰ کشور دارنده تکنولوژی برتر قرار داریم.

همه‌ی این آمارها حکایت از ظرفیت بالای دانشجویان ایرانی برای کسب مدارج علمی بالاتر و میانگین هوش بالا دارد و مهاجرت این عزیزان به ‌منظور ارتقای سطح علمی، به‌خودی خود دردسر ساز نخواهد بود و حتی در صورت هدفمند بودن آن بسیار مفید و در راستای پیشرفت صنایع کشور در حوزه‌های مختلف خواهد شد، به عنوان مثال کشور چین، بهره‌ی بسیار زیادی، از ایفای نقش دانشجویان بین المللی، در توسعه زیرساخت‌های خود، برد. اما مشکل از آن جایی شروع می‌شود که درصد قابل ‌توجهی از مهاجران ایرانی تبدیل به شهروندان کشورهای خارجی می‌شوند و این به معنای هدر رفت حداکثری منابع انسانی کشور است. لاریجانی، معاون آموزشی وزیر بهداشت کشور، با اشاره به این که کشور ایران رتبه دوم فرار مغز‌ها در جهان را دارا است، در این باره می‎گوید: سالانه ۱۵۰ تا ۱۸۰ هزار متخصص تحصیل‌ کرده از کشور مهاجرت می‌کنند و لازم است برنامه ریزی جدی برای استفاده از این ظرفیت‌ها در داخل کشور صورت گیرد. 

مسئولان دولت در سخنان خود بارها متخصصان ایرانی مقیم خارج را به بازگشت به ایران فراخوانده‌اند. ولی در کنار رضایت بسیاری از اساتید و دانش آموختگان، پاسخ شماری نیز منفی بوده و تجربه برخی از کسانی که بازگشته‌اند، حتی آنان که سابقه فعالیت سیاسی نداشته‌اند، مثبت نبوده ‌است. موانع اصلی در کجاست؟

مهدی سيد مير رئيس انجمن نخبگان ايران نيز طی اظهاراتی در یک نشست مطبوعاتی گفت: "بر اساس آمار، ايران پنجمين کشوری است که دچار پديده فرار نخبگان است. "وی يکی از دلايل مهاجرت نخبگان به خارج از کشور را تفاوت استانداردهای زندگی در جوامع داخل و خارج از کشور دانست و گفت: مشکل اصلی ايران در اين زمينه، مشکلی فرهنگی است زيرا به گفته وی هنوز در ايران فضاسازی فرهنگی برای بهره‌برداری شایسته از اين نخبگان صورت نگرفته ‌است.

عدم استفاده از تخصص افراد، ارجح دانستن رابطه‌ها بر دانش اشخاص، نبود امنيت شغلی و نبود امکانات پژوهشی قابل قبول حتی در دانشگاه‌های طراز اول کشور و عدم وجود شغل مناسب با رشته تحصيلی از عمده دغدغه‌هایی است که در بین نخبگان کشور وجود دارد. البته طی سال‌های اخیر، تلاش‌های گسترده‌ای جهت جانمایی هر چه بهتر این فرهنگ در کشور صورت گرفت؛ اما هنوز جای کار دارد ...

اما کشورهای دیگر در مقابل دانشجویان بین‌المللی‌شان چه رویکردی دارند؟ 

اصطلاح "فرار مغزها" برای اولین‌بار توسط انجمن سلطنتی انگلیس برای توصیف مهاجرت "دانشمندان و فن‌آوران" به آمریکای شمالی از اروپای پس از جنگ ابداع شد. منبع دیگری نشان می‌دهد که این اصطلاح برای اولین بار در انگلستان برای توصیف هجوم دانشمندان و مهندسان هندی استفاده شده ‌است.

گزاره‌ی تاریخی بالا نشان می‌دهد که حتی در یک کشور توسعه ‌یافته مانند انگلستان پدیده‌ی فرار مغزها امری دو سویه است و همچنان که در برهه‌ای این کشور دچار مهاجرت نخبگان به خارج از مرزهای خود شده ‌است، در برهه‌ای دیگر پذیرای متخصصان خارجی بوده‌است.

اکنون زمان آن رسیده‌است تا سیاست کشورهای مختلف برای جلوگیری از این پدیده را مرور کنیم:

چین

ظهور مراکز فن‌آوری چین فرصت‌های جدیدی را برای تکنسین‌ها، دانشمندان و کارآفرینان محلی برای کسب تجربه‌ی کاری در آسیا فراهم کرد. حقوق بهتر برای حمایت از تحقیقات پسادکترا و فضای خصمانه‌تر در آمریکا بدان معنی است که بیشتر دانشمندان چینی ترجیح می‌دهند در خانه بمانند. در حال حاضر، بسیاری از برجسته‌ترین دانشمندان این کشور از فکر بستن چمدان‌های خود بیرون آمده‌اند. زیرا دستمزد دریافتیِ بالاتر و درک بهتر دانشمندان داخلی باعث افزایش جذابیت مشاغل محلی و کسب‌وکارهای نوپا شده‌است.

در ادامه‌ی اظهارات بالا چن گووجیانگ، مدیر مرکز سنتزیک و زیست شناسی سیستم در دانشگاه Tsinghua (یک موسسه برتر تحقیقاتی در پکن)، بیان می‌کند: "مشکل فرار مغز دیگر وجود ندارد." یک دلیل مهم حقوق و دستمزد است. دلیل دیگر ترامپ است."

طبق آخرین آمار وزارت آموزش ‌و پرورش چین که در ماه آوریل ۲۰۱۸ منتشر شد، چین در سال ۲۰۱۷حدود ۶۰۰۰۰۰ دانشجو در خارج از کشور مشغول‌به تحصیل داشت. بیش از نیمی از آنها در ایالات متحده مشغول به تحصیل بودند.

در سال‌های گذشته، بیش از ۹۵ درصد دانشجویان چینی که دارای مدرک تحصیلی پیشرفته در یک کشور توسعه یافته بودند، پس از فارغ‌التحصیلی تصمیم به ماندن در آنجا می‌گرفتند. با وجود این، تا پایان سال گذشته، بیش از ۸۳ درصد این جمعیت به چین بازگشتند که بیشترین تراکم این بازگشت مربوط به بازه‌ی پنج ساله بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۷ بوده است.

پی‌نوشت: براساس اطلاعیه استخدامی موسسه تحقیقاتی دولت چین در سال ۲۰۱۸، دستمزد یک بورس تحصیلی ویژه پسادکترا در چین اکنون به 600000 یوان (87827 دلار آمریکا) در سال می‌رسد. (تقریباً دو برابر میانگین حقوق برای همان شغل در ایالات متحده)

هند

هند نیز یکی از کشورهای توسعه‌نیافته است که پدیده فرارمغزها گریبان‌گیر صنعت و اقتصاد این کشور شده‌است. جمعی‌از اندیشمندان هندی راهکار برون‌رفت از این بحران را در طی کردن مراحل زیر دیده‌اند:

مقابله با کمبود اشتغال: شرکت‌هایی که کارمند استخدام می‌کنند باید نهایت دقت را برای رفع هر نوع گزینش ناشایست در سازمان خود داشته ‌باشند. افراد باید براساس علایق، ویژگی‌های شخصیتی و تخصص دانشگاهی به‌طور شایسته ‌سالارانه استخدام شوند.

سیاست پرداخت مناسب: حقوق پرداخت شده به افراد یکی از عوامل تعیین‌کننده برای رضایت شغلی است. پرداخت باید ساختار‌یافته باشد و هر وقت لازم باشد مشوق‎های پولی مناسب گنجانده‌ شود. حقوق یکی از مهم‌ترین عوامل اقتصادی است که منجر به فرار مغزها می‌شود. زیرا نشانه‌های پرداخت بهتر در کشورهای دیگر، به سرعت افراد را جذب می‌کند.

مالیات: نظر بسیاری از اقتصاددانان در هند بر این است که سیاست مالیات در هند، توان پس‌انداز را از افراد می‌گیرد. همچنین مالیات‌های سنگین از دوجنبه بر افراد فشار غیرقابل تحملی را تحمیل می‌کند. اول آنکه مانع رشد کسب‌ و کارهای جدید می‌شود و دوم مسائلی چون تبعیض مالیاتی، فساد حکومتی و بروکراسی شدید ادارات مالیاتی خشم افراد را دوچندان می‌کند.

شرکت‌های دانش‌بنیان: شرکت‌های هندی به‌ خصوص در زمینه داروسازی، الکترونیک، ICT و غیره باید فارغ‌التحصیلان تازه را با طرح‌های جذاب، کمک‌ هزینه و شرایط کار مناسب به کار گیرند. این امر در ترغیب جوانان به کار در خودِ هند و به‌ دست‌آوردن مزیت از شایستگی‌شان موثر است.

فرهنگ کار: این یک واقعیت پذیرفته‌شده است که بیشتر سازمان‌ها در هندوستان بر اساس اصول محکم و فرهنگ کاری متقن عمل نمی‌کنند.این امر موجب بالا رفتن بروکراسی (کاغذ بازی‌های اداری و قوانین دست ‌و پاگیر)، شکاف ارتباطی بین همکاران، کمتر درک ‌شدن افراد و نادیده‌گرفته شدن مشکلات کاری و در نهایت افزایش تنش و اضطراب می‌شود.

به‌کارگیری دانش نظری: در حالی که هند تمایل دارد روی علوم نظری متمرکز شود، می‌تواند از موفقیت چین در سرمایه گذاری شدید در علوم تجربی یاد بگیرد. عاملی که به بازگرداندن استعدادهای این کشور کمک شایانی کرده‌است.

جمع بندی

دانشمندانی که به دلایل مختلف مهاجرت کرده‌اند، دارایی‌های قابل بازیابی هستند که می‌توانند در ایجاد توسعه فرصت‌ها در خانه‌ی اصلی‌شان نقش داشته‌باشند. با وجود این، بهبود یافتن از این عارضه نیاز به بازکردن کانال‌های متنوع و خلاقانه دارد. جذب متخصصان خارجی و معکوس‌کردن پدیده‌ی فرار مغزها می‌تواند یکی از این راهکارها باشد.

البته که سیاست آموزش رایگان مفید است اما نباید باعث ناکارآمدی شود. برای جلوگیری از انتقال کارآموزان به‌ خارج از مرزها، بسیاری از کشورهای در حال توسعه اکنون دوره خدمات اجباری ارائه می‌کنند. سیاستی که در فیلیپین اجرا شد تا متخصصان این کشور پس از کسب شایستگی‌های لازم به‌منظور خدمت‌رسانی به کشور خود جذب سازمان‌های حیاتی شوند.

اما درباره ایران بهتر است بپرسیم که چرا انگیزه‌های افراد برای بازگشت کاهش یافته‌است؟

با وجود آن‌که من به عنوان يک ايرانی نسبت به وطن و کشورم وفادارم و به آن عشق می‌ورزم، اما وقتی نگاهی به وضعيت فعلی سياست، اقتصاد و شرایط اجتماعی ايرانِ حال حاضر می اندازم، نااميدی و عدم اطمینان زیادی می‌بينم. هر چند به اعتقاد من کشور ايران در يک گذر تاريخی از مرحله عدم شعور و درک سياسی به سمت ايجاد درک و شعور سياسی است و به آينده آن بسيار اميدوارم، اما وقتی پای درد و دل نخبگان و فرهيختگان مي‌نشینم، موجی از نااميدی نسبت به آينده نزديک ايران را در آن‌ها مي‌بينم که انگيزه تلاش و زندگی در اين کشور را از آنان مي‌گيرد. يک تحصيل‌کرده‌ی فرهيخته نياز به وجود بستر لازم برای بالندگی دارد. محيطی که به ‌دور از دغدغه‌های مادی و فشارهای سياسی اجتماعی به او اجازه رشد و حرکت بدهد. او مي‌خواهد به او اجازه دهند از آنچه در توان دارد به نحو درست استفاده کند و در ازای آن زندگی آرام و راحتی داشته باشد. او مي‌خواهد مفيد باشد و برای مفيد بودن بايد به او آزادی عمل داد. سنگ‌اندازی‌ها را در مسیر راه ‌اندازی کسب‌وکار های جدید به حداقل رساند. از ایده‌های جدید استقبال کرد و نگذاشت مشکلات اقتصادی مانع از فرصت‌سوزی بیشتر شوند و از همه مهم‌تر امید داد ! امید به فردای زیباتر :)

ما نیز وظیفه داریم تا با افزایش سطح آگاهی عمومی خود و اطرافیانمان به سمت یک جامعه‌ی نخبه‌پرور پیش برویم نه یک جامعه‌ی نخبه‌ستیز یا حتی نخبه‌پرست!

در انتها برای روشن‌تر شدن وضعیت فعلی و یا امیدوار شدن نسبت‌به آینده، هر آن باید از خود پرسید:

" آيا وضعيت فعلی ايران چنين امکانی را برای فرهيختگانش فراهم مي‌کند؟ یا چگونه می‌تواند فراهم کند؟ آیا من می‌توانم امکانی، هر چند کوچک، را فراهم کنم؟"

باید همه پاسخ دهیم ..... 


 

 

 

مطالب مرتبط

پربازدیدترین

نظرات ( 0 )

نظر شما